Pachypodium namaquanum. W świecie półludzi z Richtersveld.
Sukulenty 3:3, 2008
Dawno dawno temu, w Namibii żyło sobie plemię Nama. Niestety walki plemienne zmusiły lud Nama do ucieczki na południe, na mniej urodzajne ziemie dzisiejszego parku Richtersveld (w północno-wschodniej części RPA). Podczas swej ucieczki, w poczuciu tęsknoty za utaconą i kochaną ojczyzną, część ludzi Nama stanęło by spojrzeć na nią po raz ostatni - na północ. Wtedy zamienili się oni w półludzi, aby mogli spoglądać na swoją ojczyznę przez wieczność. Tych półludzi znamy dziś pod nazwą Pachypodium namaquanum (Nyley ex Harb.) Welw. Tyle mówi legenda plemienia Nama - dzisiejszych gospodarzy Richtersveldu. A co mówią botanicy?
Pachypodium namaquanum to niewątpliwie jedna z najbardziej charakterystycznych roślin na suchych obszarach parku Richtersveld i przyległych terenach Namibii. Kilkumetrowej wysokości, zweżające się ku górze kolumny, dominują w krajobrazie, przy czym wiek niektórych egzemplarzy oceniany jest na ponad 300 lat!. Krzewią się słabo, z reguły dopiero w starszym wieku są wytwarzane 1-3 boczne odgałęzienia, które szybko zaczynają rosnąć wzwyż, równolegle do głównego pędu, co podkreśla majestatyczny wygląd tych imponujących roślin. Wszystkiego dopełnia piękna powłoka cierniowa i obecny w okresie zimowym wieniec liści na szczycie. Każdy obserwator szybko zauważy, że liście, podobnie jak i 20-60 centymetrowy szczytowy odcinek pędu, są charakterystycznie zagiete w kierunku północnym - półludzie "patrzą" na północ. Jest to związane z "gospodarką słoneczną" - dzięki takiemu mechanizmowi roślina pobiera więcej promieniowania słonecznego w ciągu zimy, czyli okresie gdy liście są na niej obecne i możliwa jest asymilacja. Liście są obecne przez ok. pół roku - formują się w kwietniu, a odpadają w październiku - to czas wzrostu rośliny odpowiadający chłodniejszemu i bardziej deszczowemu okresowi. W ciągu pozostałych gorących i suchych miesięcy roślina liście zrzuca by uchronić się od strat wody wyparowywanej z ich powierzchni, i przechodzi w stan spoczynku - wzrost ustaje.
P. namaquanum, fot. Andrew Massyn
Uzyte powyżej sformułowanie "bardziej deszczowy okres" jest bardzo umowne, na terenach bowiem, na których rośnie P. namaquanum opadów jest jedynie 50-120 mm rocznie, dlatego ten gatunek przyzwyczaił się w naturze do małego zapotrzebowania na wodę i bardzo wolnego wzrostu. Nie zawsze wiedzą o tym amatorzy, próbując traktować P. namaquanum identycznie lub podobnie jak popularne P. lamerei. Jest to zupełne nieporozumienie. Ten drugi gatunek jest wprawdzie dość podobny w wyglądzie do P. namaquanum - również rośnie drzewiasto i ma gęstą pokrywę cierni, ale nie występuje na pustyni, ale na Madagaskarze, w dużo bardziej wilgotnym klimacie, i w kolekcjach europejskich rośnie jak na drożdżach będąc niemalże "wodoodporny". Jeśli P. lamerei ginie w kolekcji - najczęściej jest to spowodowane zasuszeniem. Jeśli ginie P. namaquanum - najczęściej jest to spowodowane przelaniem, i jest to najtrudniejszy gatunek wśród Pachypodiów afrykańskich. Pamiętajmy o tym koniecznie, bo popędzaniem można jedynie zniszczyć roślinę. W europejskich warunkach okres wzrostu. P. namaquanum również przypada na zimę, a kwitnienie ma miejsce we
wrześniu/paźdzerniku, gdy roślina może mieć poniżej jednego metra. wysokosci Na osiągnięcie wszakże takich rozmiarów trzeba wiele lat, dlatego czasem szczepi się ją na Pachypodium lamerei. Kwiaty są rurkowe i zielone i niezbyt mocno się wyróżniają na tle liści.
Pędy Pachypodium namaquanum mają 10-30 cm średnicy u podstawy, zweżając się u szczytu do 8-10 cm. Cierni jest w ilości 2-3 w grupie, do 7 cm długości. Liście wyrastają u szczytu, są pomarszczone. Kwiaty są rurkowe, żółto-zielone z purpurowymi końcówkami, na pierwszy rzut oka w naturze niezbyt odróżnialne na tle kępy liści. Dzięki ładnemu uciernieniu, P. namaquanum jest atrakcyjnym gatunkiem już w młodym wieku, jednak pamiętajmy, że jest to roślina dla cierpliwych.
